BO Huisartsenopleiding

Het is niet eenvoudig om een gesprek te voeren in situaties waarbij stress en trauma's een grote rol spelen. In deze cursus legt kinder- en jeugdpsychiater Professor Adriaenssens uit hoe kennis over de werking van de hersenen kan helpen bij gesprekken over huiselijk geweld. Hij behandelt verschillende casussen en maakt gebruik van animaties en videobeelden.

In deze cursus wordt onder andere antwoord gegeven op de volgende vragen:

• Hoe herken je hoogoplopende emoties?
• Welke hersengebieden zijn actief tijdens een gesprek?
• Welke gesprekstechnieken helpen als emoties een gesprek belemmeren?

Leerdoelen

• Je leert wat een goede basishouding is voor een gesprek.
• Je leert wat de functie van emoties is en welk effect ze hebben op communicatie.
• Je leert welke gesprekstechnieken je kunt gebruiken. Bijvoorbeeld: reflecteren, de interne dialoog extern maken, eigen deskundigheid benutten, expertise van de ouder/mantelzorger erkennen.

Aanvullende informatie

• Interview: Peter Adriaenssens
• E-college: 0,5 uur
• Oefenmodule: 0,5 uur
• Toets: ja

Accreditatie

• KCKZ (Kenniscentrum Kraamzorg): 1 punt
• SKJ (Stichting Kwaliteitsregister Jeugd): 1 punt | ID: SKJ301493
• Kwaliteitsregister V&V (Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland): 1 punt
• KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen): 1 punt
• KRKV (Kwaliteitsregister Klinisch Verloskundigen ): 1 punt

In deze module oefen je hoe je in gesprek gaat met een ouder wanneer je zorgen hebt over de veiligheid of ontwikkeling van een kind, op basis van signalen die je hebt opgemerkt. Je oefent in de vorm van een AI-rollenspel, waarbij een avatar de rol van de ouder speelt. Je gaat daadwerkelijk (hardop sprekend) in gesprek met de ouder. Je kunt oefenen met een eigen situatie of gebruik maken van een voorbeeldsituatie.

Na afloop van het rollenspel krijg je uitgebreide feedback op een aantal aandachtspunten. Deze gaan zowel over je houding (hoe ben je aanwezig in het gesprek) als over gesprekstechnieken die je als hulpmiddel kan inzetten. Deze aandachtspunten worden voorafgaand aan het rollenspel behandeld, en aan de hand van vragen toegelicht. Daarna pas je ze toe in het rollenspel.

Leerdoelen

De cursist

• kan observaties op een neutrale, feitelijke en niet-oordelende manier benoemen.
• weet hoe hij kan doorvragen om een situatie beter in beeld te krijgen.
• weet hoe hij kan aansluiten bij een ouder en open kan staan voor diens perspectief.
• weet hoe hij emoties van een ouder kan erkennen en er ruimte aan kan geven.
• weet hoe hij duidelijk kan zijn over zorgen om de veiligheid van een kind, terwijl hij wel in verbinding blijft met de ouder.
• weet hoe hij met weerstand in een gesprek kan omgaan, met erkenning en rust.

Vier verdiepende online oefencasussen voor huisartsen waarin geoefend wordt met:

• Casus 1: De kindcheck
• Casus 2: Vroegsignalering
• Casus 3: Inschatten en monitoren veiligheid
• Casus 4: Praten met een jongere

Wat komt aan de orde?

• De kindcheck: hoe voer je die uit en wanneer?
• Het inschatten van de risico’s voor een ongeboren kind en het coördineren van gezamenlijke hulp;
• Een plan van aanpak voor en monitoring van de veiligheid van de patiënt;
• Gesprekstechnieken voor het praten met jongeren.

Na afronding van de e-learning kunnen deelnemers een bewijs van deelname downloaden.

Ontwikkeld in samenwerking met

Huisartsenorganisaties NHG, LHV, ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

De cursus ‘Artsen: De rol van geneeskunde in het onderzoek van seksueel misbruikte kinderen' bestaat uit een interview met de Amerikaanse professor kindergeneeskunde Martin Finkel. Hij is gespecialiseerd in het behandelen van seksueel misbruikte kinderen. Finkel stelt dat het de verantwoordelijkheid van de arts is om als eerste een anamnese bij een vermoedelijk misbruikt kind af te nemen, om daarna het lichamelijke onderzoek uit te voeren. In dit college legt Finkel uit hoe artsen dat op een niet-oordelende, faciliterende en kindvriendelijke manier doen.

Leerdoelen

• Je leert wat je kunt doen voor kinderen van wie wordt vermoed dat ze seksueel zijn misbruikt.
• Je leert tips en tricks die je kunnen helpen om je zorgen bespreekbaar te maken.

In samenwerking met

International Society for the Prevention of Child Abuse and Neglect (ISPCAN)

Ter aanvulling op de e-learning die de studenten volgen over het werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is er voor docenten deze digitale handreiking ‘Aan de slag met de meldcode’. In dit lesmateriaal vind je voor diverse opleidingsrichtingen klassikale werkvormen om de kennis uit de cursus met studenten te verdiepen en ermee te oefenen. De werkvormen en materialen zijn per opleidingsrichting, thema en leerdoel gerangschikt en gelijk klaar voor gebruik. Ze bevatten kant en klare hand-outs, presentaties, links naar de te gebruiken materialen en stap-voor-stap lesinstructies.

Leerdoelen

• De student heeft inzicht in de definitie, vormen en gevolgen van kindermishandeling en huiselijk geweld.
• De student heeft inzicht zijn eigen normen, waarden en dilemma’s die een rol spelen bij het signaleren en handelen.
• De student is zich bewust dat hij, binnen zijn taken en mogelijkheden, een verantwoordelijkheid heeft in de aanpak van kindermishandeling/huiselijk geweld en kent de stappen van de meldcode.
• De student weet wat op de stage-instelling de interne afspraken zijn bij het werken met de meldcode.
• De student weet wat (stress)signalen zijn en kan deze herkennen, kan onderscheid maken tussen feiten en interpretaties.
• De student heeft inzicht in hoe je signalen respectvol en zonder oordeel bespreekbaar maakt, welke gesprekstechnieken helpen en hoe je deze kan deze toepassen bij een gesprek over zorgen.
• De leerdoelen kunnen per opleidingsrichting enigszins verschillen.

Ontwikkeld voor

Docenten van de PABO, HSS, MBO pedagogisch werk, MBO maatschappelijke zorg en HBO/MBO verpleegkunde. De werkvormen zijn vaak ook geschikt voor andere opleidingsrichtingen.

Studenten kunnen in hun toekomstig beroep mensen tegenkomen die slachtoffer of pleger zijn van huiselijk geweld. Het is daarom belangrijk dat ze al tijdens hun studie leren hoe ze kunnen handelen bij signalen. Deze e-learning geeft docenten handvatten voor het lesgeven over dit thema.

Wat komt aan de orde?

• Eigen voorbereiding op de lessen over huiselijk geweld
• Creëren van een veilige sfeer
• Omgaan met emotionele reacties in de groep
• Toerusten van studenten om huiselijk geweld te signaleren en te bespreken
• Eigen ervaringen met huiselijk geweld: van studenten, maar de docent zelf 
• Docenten vertellen over hun ervaringen met het lesgeven over huiselijk geweld

N.B. deze e-learning gaat niet in op de begrippen kindermishandeling en huiselijk geweld of over wat de wet Meldcode inhoudt. Voorkennis hierover is een vereiste, zie hiervoor de e-learning Werken met een meldcode.

Na afronding van de e-learning kunnen docenten een 'Bewijs van deelname' downloaden.

In opdracht van

De ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

Huisartsen (in opleiding) zien of horen in hun werk soms dingen die hen bezorgd maken over de veiligheid of het welzijn van kinderen, hun ouders, volwassenen en/of ouderen. In deze e-learning leren huisartsen in opleiding wat ze dan kunnen doen.

Wat komt aan de orde?

• Wat is huiselijk geweld?
• Vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling
• Ontstaan (risicofactoren) en gevolgen
• Signalen van kindermishandeling en huiselijk geweld
• Systematisch signaleren met behulp van signaleringsvragen
• Kindcheck/mantelzorgverlenerscheck
• Uitvoeren van een top-teenonderzoek
• Dossiervoering
• Taken en verantwoordelijkheden van de arts volgens de wet Meldcode en KNMG-meldcode.

Aanvullende informatie

• Na afronding van de e-learning maken studenten een toets, waarna ze een 'Bewijs van deelname' ontvangen.
• Met dank aan Landelijke Huisartsen Vereniging.
• Dit scholingsonderdeel is ontwikkeld voor studenten, en maakt onderdeel uit van het leerprogramma ‘Leren signaleren’. Hierin leren studenten welke signalen kunnen wijzen op kindermishandeling of huiselijk geweld en hoe zij moeten handelen volgens de Wet meldcode.

Studenten kunnen in hun werk met kinderen of volwassenen te maken krijgen met hun seksuele ontwikkeling of seksuele behoeften. Docenten kunnen studenten hierop voorbereiden. Deze e-learning helpt hen hierbij.

Wat komt aan de orde?

• Fasen in seksuele ontwikkeling
• Seksuele risico’s van verschillende doelgroepen
• Seksueel grensoverschrijdend gedrag en handelingsmogelijkheden
• Creëren van een veilige sfeer en omgaan met persoonlijke of ongepaste vragen
• Bovenstaande kennis wordt toegepast in interactieve videocasussen. Ook vertellen een professional en een docent over eigen ervaringen.

Aanvullende informatie

• In samenwerking met Rutgers WPF
• In opdracht van de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
• Na afronding van de e-learning kunnen docenten een 'Bewijs van deelname' downloaden.
  Ontwikkeld voor
• Dit scholingsonderdeel is ontwikkeld voor studenten in het beroepsonderwijs, en maakt onderdeel uit van het leerprogramma ‘Leren signaleren’.

Dit is een gesprek met cliënt Simone, die zwanger is. Ze kampt met vermoeidheidsklachten en ervaart thuis veel spanningen. Je maakt je zorgen om haar situatie. De student leert zijn/ haar zorgen te bespreken. Middels oefeningen leert de student de verschillende communicatieniveaus te gebruiken in een gesprek over zorgelijke signalen met een cliënt of de ouder(s). Hij/ zij leert wanneer het schakelen naar welk communicatieniveau effectief is.

Wat komt aan de orde?

• Bij 'moeilijke' gesprekken geven de vier communicatieniveau's (inhoud, procedure, interactie/relatie en emoties) inzicht in waar een gesprek stagneert en handvatten om deze blokkade op te heffen.
• Je leert deze technieken toepassen in een interactieve videocasus (cliënt Simone) en andere praktijksituaties.

Doelgroep

• HBO: verpleegkunde, verloskunde en fysiotherapie
• WO: geneeskunde en huisartsenopleiding

In opdracht van

De ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

Als je merkt dat de zorg voor een familielid iemand boven het hoofd groeit, kan het lastig zijn om hierover te beginnen. Een aantal gesprekstechnieken kunnen dan helpen om emoties te reguleren. In deze e-learning oefenen studenten hiermee in een gesprek met meneer Ketelman, die de zorg voor zijn vrouw nauwelijks meer aankan. 

Wat komt aan de orde?

• De gesprekstechnieken: interne dialoog bespreekbaar maken, reflecteren, expertise van de ouder/ mantelzorger erkennen, handelen als professional en een aanbod doen.
• Toepassen van deze technieken in een interactieve videocasus (meneer Ketelman) en andere praktijksituaties.

Na afronding van de e-learning kunnen studenten een 'Bewijs van deelname' downloaden. 

Doelgroep

• MBO: Maatschappelijke Zorg, Sociaal Werk (SMD en SCW) Verzorgende-IG (VVT, GHZ en GGZ) 
• HBO: Verpleegkunde, Fysiotherapie, Mondzorg
• WO: Huisartsenopleiding, Geneeskunde en Tandheelkunde

In opdracht van

De ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

Veel professionals vinden het ingewikkeld om zorgen over de verzorging of veiligheid van een kind met een ouder te bespreken. Een aantal gesprekstechnieken kunnen dan helpen om emoties te reguleren. In deze e-learning oefenen studenten hiermee in een gesprek met mevrouw Gadema, die zich erg afhankelijk opstelt naar haar dochter.

Wat komt aan de orde?

• De gesprekstechnieken: interne dialoog bespreekbaar maken, reflecteren, expertise van de ouder/ mantelzorger erkennen, handelen als professional en een aanbod doen.
• Toepassen van deze technieken in een interactieve videocasus (mevrouw Gadema) en andere praktijksituaties.

Doelgroep

• MBO: Maatschappelijke Zorg, Sociaal Werk (SMD en SCW), Verzorgende-IG (VVT, GHZ en GGZ) 
• HBO: PABO, Lerarenopleiding, ALO, Verpleegkunde (JGZ), Fysiotherapie, HSAO
• WO: Huisartsopleiding

In opdracht van

De ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

De cursus langetermijngevolgen van kindermishandeling gaat over de impact die het opgroeien onder langdurig stressvolle omstandigheden kan hebben en hoe dit allerlei klachten op volwassen leeftijd kan veroorzaken.

Je leert in de cursus wat de gevolgen kunnen zijn voor onder andere het leren, gedrag, gezondheid (fysiek en mentaal) en ouderschap. En hoe het komt dat ingrijpende jeugdervaringen zo langdurig en op zoveel gebieden schadelijke gevolgen kunnen hebben. Experts vertellen daarover en je hoort voorbeelden uit de praktijk. Je reflecteert op hoe je in jouw werk van betekenis kan zijn voor mensen met ingrijpend jeugdervaringen en hoe jij bescherming kan bieden tegen deze negatieve gevolgen.

Leerdoelen

Na deze cursus:

• Begrijp je hoe deze gevolgen kunnen ontstaan en hoe het kan dat deze langdurig kunnen zijn.
• Weet je op welke gebieden de gevolgen van ingrijpende jeugdervaringen in de volwassenheid kunnen optreden.
• Ben je je ervan bewust welke mogelijke link er tussen iemands klachten en ingrijpende jeugdervaringen zijn.

Deze cursus gaat over de impact van ingrijpende jeugdervaringen op het opgroeien en de ontwikkeling van kinderen. Je leert wat de gevolgen hiervan kunnen zijn op hun dagelijks leven (bijvoorbeeld thuis, op school en in contact met anderen). Ook leer je hoe je signalen kunt herkennen en hoe je kinderen en ouders op een passende manier kunt ondersteunen. De cursus legt ook uit hoe het opvoederschap anders kan zijn in deze situaties.

De cursus gaat specifiek in op de onderwerpen armoede, complexe scheiding, opgroeien bij ouders met psychische problemen, een verslaving of een licht verstandelijke beperking, en kindermishandeling. Aan de hand van casussen oefen je met signaleren, zorgen bespreekbaar maken en steun bieden. 

Daarnaast geeft de cursus een overzicht van sectorspecifieke richtlijnen, handreikingen, protocollen en andere informatiebronnen met betrekking tot ingrijpende jeugdervaringen. De cursus biedt een optie om met behulp van AI snel te vinden wat deze bronnen zeggen over het handelen in specifieke situaties.

Leerdoelen

Na deze cursus:

• Begrijp je wat ingrijpende jeugdervaringen in het algemeen zijn en heb je meer kennis over de specifieke ingrijpende jeugdervaringen: armoede, kindermishandeling, complexe scheiding en opgroeien bij een ouder met psychische problemen, een verslaving of een verstandelijke beperking.
• Begrijp je wat de gevolgen zijn voor ouders en kinderen van deze ingrijpende jeugdervaringen.
• Heb je meer kennis en vaardigheden om signalen en patronen beter te herkennen, ook wanneer problemen niet direct zichtbaar zijn.
• Ben je je bewust van wat je zelf kan doen om deze ouders en kinderen te steunen.
• Weet je welke relevante richtlijnen, handreikingen, protocollen en informatiebronnen er zijn voor jouw sector.

In dit e-college vertelt professor Howard Dubowitz wat artsen en verpleegkundigen kunnen doen voor gezinnen waar mogelijk sprake is van verwaarlozing. Dubowitz vertelt wat hij verstaat onder verwaarlozing, hoe je als arts of verpleegkundige verwaarlozing kunt opmerken en hoe je in gesprek kunt gaan en bovenal ouders kunt betrekken bij het vinden van oplossingen.

Leerdoelen

• Je leert wat verwaarlozing is en wat het betekent vanuit het perspectief van het kind.
• Je leert hoe je het kunt herkennen, lichamelijk en psychisch;
• Je leert hoe je op een constructieve en empathische manier hoe je ouders kunt ondersteunen en welke effecten dit heeft op ouder en kind.
• Je wordt ervan bewust welke invloed je houding en manier van handelen heeft op de hulpverlening.
• Je leert wat de impact is van verwaarlozing op het leven van kinderen en waarom steun bieden aan de kinderen zelf ook belangrijk is.

Ontwikkeld voor

Artsen en verpleegkundigen. Voor triagisten die meer willen weten over dit thema, is dit e-college ook interessant.

Aanvullende informatie

• Deze cursus is Engelstalig. De video’s zijn voorzien van Nederlandse ondertiteling.
• Howard Dubowitz is professor in de kindergeneeskunde en directeur van het “Center for Families” aan de universiteit van Maryland School of Medicine in Baltimore. Daarnaast is hij bestuurslid van ISPCAN (International Society for the Prevention of Child Abuse and Neglect). Tevens is hij docent/spreker en onderzoeker. Hij heeft meer dan 150 publicaties geschreven en is auteur van het boek: Neglected Children, Research, Practice, and Policy (1999) en co-auteur van het boek: Handbook for Child Protection Practice (2000).

Gedwongen worden te trouwen met iemand die je niet zelf hebt gekozen, mishandeld worden omdat je de eer van de familie hebt aangetast, achtergelaten worden in het herkomstland (van je ouders) omdat je verwestert of genitaal verminkt worden omdat de traditie dit voorschrijft. Ook in Nederland komt dit voor. Het zijn voorbeelden van schadelijke praktijken die in Nederland verboden zijn.

Als professional heb je een belangrijke rol in het voorkomen of stoppen van deze vormen van geweld. Deze cursus biedt je praktische tips hoe je het kan signaleren, er over kan communiceren en wat je kan doen wanneer je vermoedt dat een kind, jongere of volwassene met wie jij werkt hiervan slachtoffer is of dreigt te worden. 

Leerdoelen

• Je weet wat schadelijke praktijken zijn en wat de verschillende vormen (huwelijksdwang en achterlating, eergerelateerd geweld,  vrouwelijke genitale verminking) inhouden.
• Je hebt inzicht in de achtergronden die een rol spelen zoals eer, gender en groepsdruk.
• Je bent je bewust van je eigen houding en belemmeringen rondom dit thema.
• Je kent de stappen van de meldcode Eergerelateerd geweld en waarin deze verschilt van de meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling.
• Je weet wat signalen zijn van schadelijke praktijken.
• Je weet bij vermoedens waar je advies kan vragen, welke organisaties je kan benaderen en wat hun rollen en mogelijkheden zijn.
• Je weet hoe te handelen.
• Je weet wat belangrijke aandachtspunten zijn bij interculturele gespreksvoering.

Accreditatie

• BPSW (Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk): 1,5 punten
• KCKZ (Kenniscentrum Kraamzorg): 1,5 punten
• KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen): 1,5 punten
• KRKV (Kwaliteitsregister Klinisch Verloskundigen): 1,5 punten
• Kwaliteitsregister V&V (Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland): 2 punten
• Registerplein: 1,5 punten
• SKJ (Stichting Kwaliteitsregister Jeugd): 1,5 punten | ID: SKJ302974